Nabza Göre Şerbet Ver Ama Asitli Olandan Uzak Dur!

eskisiyleyenisiyle osmanlı şerbetleri eskisiyle yenisiyle içecekler

Sultan Süleyman, Yeniçeri Ocağını ziyaret ederken susamış ve ona ikram edilen soğuk şerbeti, yaz gününün verdiği hararetle içmiş. O kadar beğenmiş ki, kabı boş göndermemiş, doldurmuş içini altınla. Bunu duyanlar tabi ki Sultan Süleyman her ziyaret ettiğinde sürekli şerbet ikram etmek istemişler. Her sene yaptığı ziyaretlerinde de artık bir tas şerbet içmek ve onu altınla doldurup göndermek gelenek halini almış.

eskisiyleyenisiyle içecekler eskisiyle yenisiyle şerbet osmanlı şerbetleri

Bu şerbetin ismini merak edenler için yazalım; “demir hindi şerbeti”. Osmanlı’da en çok tüketilen şerbet türüdür demir hindi şerbeti…

eskisiyleyenisiyle içecekler eskisiyle yenisiyle şerbetler osmanlı şerbetleri

Geçmişten günümüze insanın ilk içkisi tabi ki suydu. Yeme kültürü geliştikçe, içme kültürü de eşlik etti ona ve gelişti. Asitli içeçeklerin bolca tüketildiği günümüzde, üzülerek bakıyoruz bunca sağlıksız içeçek neden sadece damak zevkine hitap ettiği için tüketilir? Yüzlerce yıldır bitkilerden, meyvelardan yada hayvansal ürünlerden üretiğimiz içeçeklerin yerini alan, içeriklerini bile tam olarak bilmediğimiz ama zararlı olduğu kanıtlanan bu ürünleri, özellikle çocukların tükettiğini görünce, gelecek nesilin sağlık sorunlarının ne kadar yoğun olacağını tahmin etmek zor değil.

eskisiyleyenisiyle içecekler eskisiyle yenisiyle osmanlının şerbetleri

Çay, kahve, kımız, ayran ve hatta kefir, salep, şerbet … yavaş yavaş unuttuğumuz bir gelenek içeceği “boza” ve daha pek çok içecek türü mevcut.

eskisiyleyenisiyle içecekler eskisiyle yenisiyle osmanlının şerbetleri
eskisiyleyenisiyle içecekler eskisiyle yenisiyle osmanlının şerbetleri

Tarihte Çinlilerin ritüelle içtiği çay, Osmanlı’ya 1800 ortalarında geldi. Kahve de gerçekten Yemen'de ortaya çıktı ve sarayda ilk defa tüketildi, Osmanlı’dan halka doğru yaygınlaştı ama ayran hep vardı, kefirin nerden çıktığı bilinmese de bağışıklık sistemini güçlendirici etkisini yazabiliriz.

Kımız, kısrak sütünün mayalanmasıyla yapılan, alkol oranı da kefirden biraz fazla olan, Orta Asya’da Türk topluluklarının çok tükettiği bir içecek olarak bilinmekte. Boza da şeker ve darı irmiği kullanılarak yapılan en eski Türk içeceklerinden.

eskisiyleyenisiyle içecekler eskisiyle yenisiyle içkiler

Avrupa’da şarap nasıl ünlü ise, Osmanlı da tarihi boyunca şerbetleri ile ünlendi. Şerbet sözcüğü zaten içmek anlamını taşır. Şehzadelerin dünyaya gelmesinden sonra sarayda şerbet dağıtmak bir gelenekti. Bal, gül yaprakları, meyveler, baharatlar, kuruyemişler ve bunların karışımlarından Osmanlı şerbet menüsü uzar gider.

Çayı çok severek içen, hatta çayı sevmiyorum diyen biri ile karşılaştığımda şaşkınlıkla bunu anlamaya çalışan biriyim. Çay içmediği zaman başı ağrıyan, içtiğim çay oranını görenlerin de “çay komasına girebilirsin, kafa mı yapıyor ki bu kadar içiyorsun” diye dalga da geçilen biriyim. Vazgeçmem, geçemem!..:)) Çaysız bir hayat düşünemiyorum gerçekten ama kötü çay içmektense, hiç içmemeyi de tercih ederim.

eskisiyleyenisiyle içecekler eskisiyle yenisiyle içkilereskisiyleyenisiyle içecekler eskisiyle yenisiyle içkiler

Çayın, kahvenin bağımlılık yaptığını hepimiz biliyoruz. Fazlasının vücuttaki su, vitamin ve mineral depolarını erittiğini, hatta depresyona sebebiyet verdiğini, böbrekleri çok çalıştırdığını da biliyoruz .Hepsi bende mevcut :) ama şu gerçeğe bakarsak, ülkemizde su ile birlikte en çok tüketilen ikinci içecek çay! İçme oranımızı normalleştirdiğimizde de sağlıklı bir içecek olarak günlük hayatımızın vazgeçilmezi de olabilir. Çernobil faciasını da hatırlatarak biraz paradoks yaratıp konumuza devam edeyim.

eskisiyleyenisiyle içecekler eskisiyle yenisiyle içkiler

Kola ilk asitli içecek olarak 1886 da ABD’de, Türkiye’de ise 1964’den sonra insanın vücuduna girmiş sinsi bir içecek. Asitin verdiği hazza müptela olan insan, portakal, limon, meyvalı derken çeşitlerini üretmiş. Sürekli tüketildiğinde, başlıca kanser, kemik erimesi, diyabet, kalp krizi, böbrek sorunları, diş çürümesi, ülser hastalıklarını üreten asitli içecekler hakkında daha da çarpıcı bir şey paylaşıcağım;

Beynin dopamin salgılamasına sebep olan asitli içecekleri kullananların beyin tepkileri incelendiğinde, kokain kullanan kişilerin verdiği tepkilere benzer tepkiler saptanmış. Korkunç değil mi?

Biz sağlıklı bitki çaylarından, mineral deposu maden sularından, azıtmadan içeceğimiz çay ve kahveden, ayrandan, şerbetten vazgeçmeyelim. Mümkün olduğunca da çocuklarımızdan asitli içecekleri uzak tutalım.

Sultan Süleyman’ın sofrasından ayırmadığı demir hindi şerbetinin sağlık açısından da faydalarını saymakla bitiremiyoruz. Mümkünse şimdilerin hoşafı, eskilerin şerbetini inceleyerek, yapılışlarını öğrenerek, soframızı işgal eden asitli, sağlıksız içecekler yerine alternatifimizi yaratalım ama şeker kullanacaksak şeker yerine doğal bal kullanmayı da unutmayalım. Afiyet olsun, yapay hiçbir şeker olmasın!

Deniz Şimşek
Editor
"Hayat dar alanda trajedi, geniş alanda komedidir"

Yorumlar

Giris Yapınız

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.

Üye Ol Giriş
Facebook ile Giriş
veya
Şifremi kaybettim
Üye Ol Giriş
Facebook ile Giriş
veya
Doğrulama için mail adresinizi kontrol ediniz.
Üye Ol Giriş
Üye Ol