Kibritten Önce Çakmak Vardı!

cakmak at avrat silah komik karikatur

İlk çakmaklardan en bilineni Döbereiner'in lambası

Alman kimyacı Johann Wolfgang Döbereiner, ilk çakmaklardan biri kabul edilen ve ‘Döbereiner'in lambası’ olarak da bilinen ‘çakmağı’ 1823 yılında icat etti.

Döbereiner'in lambası ilk cakmak

johan doberiner

Çakmak kibritten önce icat edildi

Tabi ki bu çakmak günümüzde bildiğimiz ve gördüğümüz çakmaklara benzemiyordu. Bunun ışığında, geçmişten beri ‘bir şeyleri yakmaya yarayan tüm aletler’e çakmak adı verildiğini kabul edebiliriz. Anak gaz lambasına benzeyen bu aletin tarihteki ilk çakmak olduğunu düşünüyorsanız yanılıyorsunuz! :) Başlıkta da okuduğunuz gibi çakmak, bize daha ilkel bir şeymiş gibi görünen kibritten çok daha önce icat edilmiştir.

cakmakin tarihcesi

Ateş yakmanın tarihteki ilk yolu kuru odun parçalarını birbirine sürtmekti. İnsanoğlu zamanla bunun da kolayını buldu elbette. Eski tüfeklerde bulunan taşa çarpıp kıvılcım çıkartarak barutu ateşlemeye yarayan sisteme çakmak deniliyordu. 

eski tufek barutlu

Bunun dışında, ateş yakılırken kullanılan çakmağın tutuşması için ağaçların gövdelerinden alınıp kurutulan ve böylece kolay tutuşabilen ‘kav’ denilen maddeler kullanılırdı. Kav taşın üstüne konulur, sol elin baş ve işaret parmakları arasında sıkıştırılırdı. Sağ elle tutulan çakmağı taşa vurarak başta küçük kıvılcımlar sonrasında büyük bir ateş yakılırdı. 

kav tas ates yakmak

Daha sonraki dönemlerde kav yerine pamuk ipliğinden fitiller kullanılmaya başlandı. 

cakmagin pamuk fitili

Çakmak, taş, kav veya fitil ağzı büzmeli deri bir kesede saklanırdı. İlk çakmaklardan birkaç örnek:

ilk cakmaklar

eski cakmaklar

eski cakmaklar

Ocakları tutuşturmak için kullanılan düğmelere çakmak diyebiliriz tabi ama günümüzde artık ‘çakmak gibi olan çakmaklar’ çoğunlukla sigara yakmak için kullanılıyor. Önceleri benzinli daha sonra gazlı olan çakmaklar yok olmuş; manyetolu (TDK: İçinde mıknatıslı demir bulunan elektrik üreteci) çakmaklar yaygınlaşmıştır. 

renk renk cakmaklar eski

Çakmağın bir ‘erkek aksesuarı’ olarak görülmeye başlanmasıyla birlikte değişik modellerde, şahane bir görsellere sahip çakmaklar üretilmeye başlandı. 

renk renk zippo cakmaklar

Daha çok erkek müşterileri hedef alan belki de en büyük ‘janti’ çakmak üreticisi firma Zippo’dur. :) Zippo çakmakları, Zippo Üretim Şirketi’nin 1933’ten beri  ürettiği yeniden doldurulabilir, metal çakmaklardır.

zippo cakmak

cakmagin tarihi

cakmak nasil bulundu cakmagin tarihi

II. Dünya Savaşı'nda Amerikan ordusu içinde popüler hale gelmiştir. Zippo çakmakları ömür boyu garantilidir; bozulan çakmak daha önce kaç kişi tarafından kullanıldığı ya da kaç yıllık olduğu önemsenmeden tamir edilir veya yerine yenisi verilir. Zippo çakmakların popülerliklerini arttıran sebeplerden biri ise rüzgarda yanmalarıdır.

zippo cakmaklar

Meraklısına bkz: Zippo Çakmaklarının tarihi

Yorumlar

Giris Yapınız

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.

Üye Ol Giriş
Facebook ile Giriş
veya
Şifremi kaybettim
Üye Ol Giriş
Facebook ile Giriş
veya
Doğrulama için mail adresinizi kontrol ediniz.
Üye Ol Giriş
Üye Ol