Sigaranın Keşfedilmesi ve Dünyaya Yayılması

Bizet'nin 1830'ların İspanya'sını anlatan operası Carmen’de, Carmen adlı baş karakter bir sigara fabrikası işçisidir. Bu sebeple tütünün Avrupa’ya, İspanya yoluyla Amerika Kıtası'ndan geldiği düşünülmektedir. Amerika Kıtası keşfedilmeden binlerce yıl önce bile yerlilerin tütünü kullanıldığı sanılmaktadır.

eski sigaralar

Fransız diplomat Jean Nicot, İspanya’dan Fransa’ya tütün tohumları yollamıştır. Keyif verici etkisi ve solunum yoluyla kolayca kullanılması nedeniyle tütün, Avrupa’nın ilgisini çekti. Fransa'da ilk sigara fabrikası Fransız devlet tekel şirketi tarafından 1845'te kuruldu. Tütünün içerisinde bulunan zararlı ve bağımlılık yaratan aktif maddeye ise nikotin adı verildi. Çok hızlı şekilde bağımlılık yaptığı için de çabucak yayıldı.

jean nicot

carmen

Dönemin Fransa Kraliçesi Elizabeth tarafından migren tedavisinde kullanıldığı için ‘kraliçe otu’ adını alan tütün, sağlık için mucizevi bir bitki olarak görüldü. Kısa zamanda nefes darlığından baş ağrısına, öksürükten yaraların tedavisine kadar birçok rahatsızlığın tedavisinde kullanılmaya başlandı. Sigaranın ‘şiva verici’ etkisinin olduğu düşüncesi tüm dünya üzerinde daha çok uzun yıllar boyunca devam edecektir…

eski marlboro reklami

eski sigara reklami doktor

1600’lü yılların başında tütün, deniz ticareti yoluyla Osmanlı Devletine de ulaştı. Dini açıdan sakıncası çokça tartışıldı ve bazı din adamları tütüne zinhar karşı çıktı. Buna rağmen Şeyhülislam’ın ‘Mekruhtur!’ fetvası üzerine halkın arasında hızla yayıldı. IV. Murat döneminde sarhoşluk veren tüm maddeler, tütün de dahil, yasaklandı ancak yasağın sebebi tütün kullanımı esnasında büyük yangınların çıkmış olmasıydı.

en eski turk sigarasi

eski turk sigaralari

SİGARANIN PATLAYIŞI (!)

Enfiye (kurutulmuş tütünden yapılan ve burna çekilen keyif verici toz) şeklinde burna çekilerek, ağızda çiğnenerek veya pipo, puro, nargile araçlarıyla içilen tütünün başta tütün yaprağına daha sonra ince kâğıda sarılarak kullanılmasıyla sigara ortaya çıktı. Sigaranın1800’lü yıllarda makinelerde sarılmaya başlamasıyla sigara endüstrisi doğdu; sigara bir sanayi ürünü oldu. Eskiden zor bulunan sigara sanayileşme sayesinde bol miktarda ve ucuza bulunmaya başladı. Makinaların saatte binlerce sigara üretmesiyle sigara üretimi ve haliyle tüketimi de tüm dünyada patladı. Ucuzluğu ve bolluğunun yanında taşıma ve kullanma kolaylığı nedeniyle de popülerliği yıllar geçtikçe artış gösterdi.

eski sigara fabrikasi

eski sigara fabrikalari

1800’lü yılların sonlarına doğru tıptaki gelişmelerle eş zamanlı olarak sigaranın zararlı olabileceği konusu tartışılmaya başlandı. Ancak bu tartışmalar pek ilgi görmedi çünkü tütünün yüzlerce yıllık ‘temiz’ bir geçmişi vardı. :) Yavaş yavaş olsa da sigara karşıtı düşünceler gelişmeye başladı. Sigara karşıtı düşünceler, sigara endüstrisinin gelişmesi ve hükümetlerin vergi gelirlerinden vazgeçmek istememesi sebebiyle geniş çevrelerde yankı bulamadı.

sigarali eski fotograflarsigaralari eski fotograflar

eski sigaralari fotografosmanlida sigara

SİGARANIN İKİNCİ PATLAYIŞI (!)

Dünya savaşlarının başlamasıyla yaşanan toplumsal yıkımlar, kayıplar ve acılar sigara üretiminde ve tüketiminde ikinci patlamaya sebep oldu. Savaşan devletler, cesareti arttırdığına inanıldığı için askerlerine bedava sigara dağıtmaya başladılar. 1970’li yıllara kadar ülkemizde de bu uygulama vardı. Sigaranın zararlarıyla ilgili bilimsel araştırmalar devam etmekteydi ancak sigara firmalarının karşı faaliyetleri daha ağır basıyordu. Sigaranın zararlı olup olmadığı doktorların arasında bile hala tartışma konusuydu zira sigara kullanan çok sayıda doktor vardı.

sigarali komik karikatur

SİGARA (ARTIK) ZARARLIDIR (!)

Doktor Evart Graham, 1950 yılında sigaranın kansere yol açtığını bilimsel olarak kanıtladı ve böylece sigaranın zararlı olup olmadığı tartışmalarına son noktayı koymuş oldu. Başta ABD olmak üzere diğer gelişmiş ülkeler de sigara endüstrisine karşı yasal düzenlemeler, sigara yasakları, reklam kısıtlamalarına başladı. Yapılan araştırmalarla, sigaraya ödenen her 1 dolara karşılık; yol açtığı hastalıklar, iş gücü kayıpları, yangın ve kazalar, çevre kirliliği gibi sebeplerle topluma ve devlete 2 dolar ek maliyet yüklediğini ortaya konuldu.

 

sigarali komik karikatur

1960lardan itibaren gelişmiş ülkelerde başlatılan kampanyalar sonuç verdi ve sigara kullanım oranları azalmaya başladı. Sağlık personeli, sivil toplum kuruluşları ve devletin işbirliğiyle sigara içme yasakları, yasal düzenlemeler, firmalara açılan davalar ve sigarayı bıraktırma polikliniklerinin çalışmalarıyla büyük başarılar elde edildi. 1950’den 1970’e kadar olan 20 yıllık dönemde ABD’de 50 milyon kişinin sigarayı bıraktığı, sigara kullanımının % 45’ten %25’e düştüğü görülmüştür.

ÜLKEMİZDEKİ DURUM

Gelişmiş ülkelerde pazar ve prestij kaybına uğrayan sigara firmaları azgelişmiş ülkelere yöneldi; ve tabi Türkiye’ye de. Kendi ülkesindeki insanlar için sigaraya karşı ciddi mücadele içinde olan ‘gelişmiş’ ülkeler, üçüncü dünya ülkeleri söz konusu olduğunda sigara firmalarına tam destek verdi. Arkalarında bu desteği gören firmalar uyguladıkları saldırgan pazarlama ve reklam faaliyetleriyle gelişmemiş ülkelerde büyük başarılar elde etmiş, hatta daha da büyümüşlerdir. Örneğin, 1990 – 2000 yılları arasında dünya sigara tüketimi %5 artarken, Asya kıtasında %33 artmıştır. 1984 sonrasında gelişmiş ülkelerde sigara tüketimi %30 azalırken Türkiye’de %80 artmıştır.

 

Yorumlar

Giris Yapınız

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.

Üye Ol Giriş
Facebook ile Giriş
veya
Şifremi kaybettim
Üye Ol Giriş
Facebook ile Giriş
veya
Doğrulama için mail adresinizi kontrol ediniz.
Üye Ol Giriş
Üye Ol