Eskisiyle Yenisiyle “Nayır, Nolamaz” Türk Sineması, Yeşilçam Yolculuğu!

Eskiden Yeniye Türk Sineması

Cahide Sonku‘dan Yeşilçam sokağına, Yılmaz Güney’den  Hababam Sınıfı’na,  Türkan Sultan’dan Kadir Abiye ,  Bir zamanlar Anadolu’dan Yahşi Batı’ya… 

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

“Türk filmi mi çeviriliyor?” diye dalga geçeriz bazen, hafif kırık türkçeye “nayırr” edasında nazlı bir ses tonuyla felaketler ve yanlış anlaşılmalar zinciri de eşlik ederse hikayeye, evet eskilerden bir film seyredilmiştir. Eski Türk filmleri deyince aklımıza ağır abi Kadir İnanır, Türk sinemasının sultanı Türkan Şoray, Kara Murat’ı Cüneyt Arkın, Habaman Sınıfının ve Yeşilçam’ın Şaban’ı Kemal Sunal ve aşk fimlerinin fenomeni olan “nayır, nolamaz” replikleri  mutlaka ilk başta gelir…

Eskisiyle Yenisiyle Türk Sinemasına Bir gözatalım;

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

İstanbul Galatasaray da, 1895’te  bir birahanede “Bir Trenin La Ciotat Gar’ına Varışı” adlı Fransız filmi seyredenler, Osmanlı’da ilk kez bir film seyrettiklerinin farkındalarmıydı? 1914’te ilk çekilen türk filmi bir belgeseldi, 1. Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin askerleri, Rus anıtını yıkıyordu ve  o zaman ki kamera  Fuat Uzkınay’ın elindeydi.  Belki o da böyle tarihe geçeceğini bilmiyordu. 1916’da ilk konulu türk filmi “Lebleci Horhor Ağa”, 1917’de de “Pençe ve Casus” filmleri çekildi. 1922 yılına gelindiğinde toplamda 18 film çekilmiştir.

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim muhsin ertugrulMuhsin Ertuğrul Sette…

Muhsin Ertuğrul artık ülkededir ve 1940’lara kadar Türk sineması ona emanettir. 1946 yılına kadar 32 film üreten Muhsin Ertuğrul, Cahide Sonku, Hazım Körmükçü, Bedia Muhavvit, Talat Artemel, Ferdi tayfur gibi önemli tiyatrocuları sinemaya kazandırırken, Cahide Sonku, Türkiye’ninde ilk kadın yönetmeni olacaktır. Sonku kendi film şirketini 1950’lerde kursa da, 1963 de çıkan yangınla iflas eder, Türk sinemasının ilk kadın yıldızı, 1981 yılında ise 61 yaşında sefalet içinde ölür!

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

Tiyatrocuların yoğunlukta olduğu film dünyası, abartılı sahne ve iç mekan çekimlerinden 1939 yıllarında kurtulur ve dış çekimler başlar artık sinemada. Çekilen film sayıları artmaya başlar. Sadri Alışık, Sezer Sezin, Hulusi Kentmen, Eşref Kolçak, Halit Akçatepe filmlerde oynamaktadır artık.

1948’lerden sonra Beyoğlu’ndaki Yeşilcam sokakta film şirketleri yoğun olarak açılmaya başlanınca türk sinemasının ismi de Yeşilcam ismiyle özdeşleşmeye de başlar.

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

1950’lerden 1970’lere değin sinemacılar dönemi diyebilecegimiz bir dönem başlar. O dönemin ilk ve önemli filmi ise “Vurun Kahpye” olur. Ömer Lütfi Akad, Halide Edip Adıvar’ın  “ Vurun Kahpeye” kitabını,  Sezer Sezin’in baş rolünde sinemaya uyarlar. Sezer Sezin’in fikridir bu film, Halide Edip’te senaryoyu onaylar ve sinemacılar döneminin ilk filmi çekilir.  2200’den fazla filmin çekildiği bu dönemde, Ömer Lütfi Akad, Atıf Yılmaz, Memdüh Ün, Metin Erksan, Osman Seden gibi yönetmenleri görüyoruz. Temelleri atılan Türk sineması artık inşa dönemindedir.

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

1950’lerde, Münir Özkul, Neriman Köksal, Fikret Hakan, Çolpan İlhan, Belgin Doruk, Öztürk Serengil, Turgut Özatay, Ekrem Bora, Erol Taş, Fatma Girik, İzzet Günay, Göksel Arsoy, Orhan Günşiray ve Yılmaz Güney oyuncu olarak  Yeşilcam’a adım atarlar ve 1950’lerde en çok ışığı parlayan oyuncu ise Ayhan Işık olur.

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim ayhan isik

Bir Sefa Ünal var ki; 400’ün üzerinde senaryo yazarak Guiness rekorlar kitabına bu en çok senorya yaratan yönetmen, senarist olarak geçmiş.

Ve alıcı nokta da burda, hani aklımızda kalan o replikler, “size baba diyebilir miyim?”, onun buluşudur. Bir türlü kavuşamayan aşıklar, zengin kız fakir erkek, pavyona yanlış anlaşılmalar sonucu düşen kadın ve yine o yanlış anlaşılmalar sonucu yıllarca ayrı kalan aşıklar Sefa Ünal’ın hediyesidir Yeşilçam’a.

60’lı yıllarda Ertem Eğilmez, Tunç Başaran, Türker İnanoğlu ve Halit Refiğ yönetmen olarak Türk sinemasına yön verir. O  yıllarda, Ediz Hun, Hülya Koçyiğit, Cüneyt Arkın, Kartal Tibet gibi oyuncuları da artık görmekteyiz. Türkan Şoray’da sinemadadır ve sultan olmaya adaydır.  

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

Bu yıllarda Türk sinemasının baş yapıtları da ortaya çıkar; Metin Erksan’ın Yılanların Öcü, Susuz Yaz ( Berlin Film Festivalinde Altın ayı Ödülü), Hulki Saner’den Turist Ömer( Sadri Alışık), Halit Refiğ’den Gurbet Kuşları’nı izler sinemaseverler. 

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim turkan soray

Lütfü Akad’tan Vesikalı Yarim’de Türkan Şoray ve İzzet Günay oynarken, Şoray ikinci büyük ödülünü alınır. Kalbimi kıra kıra şarkısı ile özdeşleşen filmde bu replik nasılda nokta atışıdır, “Çok eskiden karşılaşacaktık…”

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim hababam sinifi

Genç Türk Sineması Dönemi  ve Kadir İnanır geldi artık sahneye, 1970’li yıllardayız ve Türk sinema sektörü artık çığ gibi büyümekte, filmler ardı ardına çekilmektedir. Şerif Gören, Zeki Ökten ve tabiki Ömer Kavur gibi üretken  yönetmenler sektörde. Tarik Akan , Kemal Sunal, Metin-Zeki ikilisi, Perihan Savaş ve Gülşen Bubikoğlu’nu da unutmayalım. Necla Nazır, Müjde Ar, İlyas Salman gibi isimler bu zamanda ünlendi ve sürekli film çevirdiler. Ertem Eğilmez de çektiği aile komedi türü filmleri ile sinemanın vazgeçilmezidir. Adile Naşit, Munir Özkul, Ayşen Gruda, Şener Şen gibi oyuncular en çok onun filmlerinde seyirciye merhaba dediler. Rıfat Ilgaz’ın Hababam Sınıfı ise bu devirdendir. Mahmut hocadan, güdük necmi, inek şabana unutamayacağımız tadda bir seriyi de üretir Eğilmez.

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

70li yılların ortasında duraklama devresine giren film sektöründe tuhaf macera filmleri yanında, seks furyası ve arabesk fimleriyle iyice kabusa döner Yeşilcam.

Daha Sonra :

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim faso aga kemal sunal

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

Ömer Lütfi Akad ve Atıf Yılmaz yine de bu dönem film çekmeye devam ederler, Atıf Yılmaz’ın 1977’de çektiği “Selvi Boylum Al Yazmalım” da , ‘sevgi neydi?’ sorusuyla başlayan etkili sahne hala seyredenlerin zihinlerindedir. Hele ki başrolde Kadir İnanır ve Türkan Şoray olunca… 1978’de çektiği “Kibar Feyzo” nun tadına ise doyum olmaz, pek çok oyuncunun oynadığı filmde, Faşo ağadan, “kovirmisin?” repliğine, “esans katirem’den, polim yapıyor” replikleri, o dönem seyredenler için konusunun içine bandırarak yenilen kahkaha tufanı ile baş köşeye koyduğu filmlerindendir. (Bu baş köşe, benimde köşem :) )

Osman Seden , Ertem Eğilmez harika işler çıkarırlar Yeşilçam’da. Tunç Okan, Yavuz Özkan, Erden Kıral, Ali Özgentürk’ün filmlerini de unutmayalım.  Türkan Şoray, Yılmaz Güney, Kartal Tibet ve Cüneyt Arkın’da yönetmenlik yapmaya başlar bu dönemde. Yılmaz Güney’in 1974 yapımı olan ve Melike Demirağ’la birlikte oynadığı ve çektiği Arkadaş filmi ki seyretmeyen varsa mutlaka seyretsin, bu döneme imza attı.

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim kartal tibet tarkan

60’lı ,70 li ve 80 li yıllarda da bolca aşk, yanlış anlaşılan sevda yolculukları, şarkılı türkülü filmler de olacaktır pek tabiki, 1970 başlarında da Kara Murat serileri Cüneyt Arkın’la, Tarkan serileri de Kartal Tibet’le başlayacaktır. 

kara murat yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim cüneyt arkin

ahtapot tarkan kartal tibet yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

80’lerin önemli oyuncusu Şener Şen’in yanında Zuhal Olcay, Yılmaz Zafer, Mehmet Aslantuğ yanında, Hülya Avşar, Aytaç Arman, Rutkay Aziz, Müjde Ar, Fikret Kuşkan, Haluk Bilginer ve Halil Ergün gibi isimlerde beyaz perdede.

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekimyesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

80 darbesi film yapımına da darbe vuruyor bir nevi. Fakat yurt dışında yaşamak zorunda kalan Yılmaz Güney’in yazdığı ve Şerif Gören’in yönettiği ve Tarık Akan’ın başrolünde oynadığı film, “Yol” Cannes film festivalinde Altın palmiye alır, yıl 1982.  Şerif  Gören durmaz devam eder, Derman ve Yılanların Öcü  filmlerini de seyircisi ile buluşturur. 

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim anayurt oteliyesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim ciplak vatandas

Bu dönemde, daha çok  gündemi yakalayan, trajedi ve komediyi de harmanlayan filmler yanında  kitaptan uyarlamalar ve yeni çekim ve sinema tekniklerininde denendiği filmlerdir. Banker Bilo, Çiçek Abas, Adı Vasfiye, Duvar, Çıplak Vatandaş,  Anayurt Oteli, Zengin Mutfağı, Uçurtmayı Vurmasınlar, Karılar Koğuşu ve Muhsin bey… harika filmler var bu dönemde.

Sektör durdu, Televizyon evleri işgal etti, sinemalar bomboş! Yıl 1990…

Yönetmenlerin, oyuncuların, seyircilerin sarmalayıp şekilendirdiği Yeşilçam 1990’da duvara çarpar gibi durma dönemine de girer.  Fakat azimli yönetmenlerimiz var hala; Yeşilçam Nuri Bilge Ceylan, Mustafa Altıoklar, Zeki Demirkubuz, Ömer Varı, Derviş Zaim gibi bazı yönetmenlerin katkıları ve farklılığı ile kaliteli film kazanır durumdadır. Yavuz Tuğrul ise üretiği filmlerle çıtasını en üste koyar.

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

Tabutta Röveşata, Mayıs Sıkıntısı, İstanbul Kanatlarımın Altında, Masumiyet, Ağır Roman ve  Gemide filmleri o dönemin baş yapıtlarındandır. Melih Gülgen’in yönetmenliğini ve yapımcılığını üstlendiği, Ahmet Kaya’nın müziklerini yaptığı Tatar Ramazan’ını unutmayalım, Kadir İnanır oradaki rolüyle belkide film hayatındaki en iyi performanlarından birini yakaladığını söyleyebilirim. Ömer Kavur’la  Yengeç Yolculuğu, Tunç Başaran’la Piano Piano Bacaksız, Yavuz Özkan’la Yengeç Sepeti ve Atıf Yılmaz’la  Eylül Fırtası fimleri ile  yine değer katarlar Yeşilçam’a.

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim eskiya

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim eskiya

Ama bir Yavuz Tuğrul’da var ki; Aşk Filmlerin Unutulmaz Yönetmeni, Gölge Oyunu derken, 1996 yapımı Eşkıya ile derin bir imza atar Türk sinemasına. Seyirci sinemaya gelir bu filmle, resmen sektör kıpırdanmaya başlar. Keje’ye olan aşkı ile eşkiya, gönüllere taht kurar ve film sinema sektörünün aurasını değiştirir nevi.

Artık filmler yapılmakta, vizyonlara girmektedir; fakat eksik olan nedir? Gişe kaygısı filmlerin içerik ve kalitesini çok etkiler. Komedi ağırlıklı filmleri görüyoruz günümüze gelinceye kadar. Hababam sınıfının yeni versiyonları (pekde nahoştu), Yılmaz Erdoğan filmleri (kendine özgü dili ve senaryoları ile dikkat çekti), Şafak Sezer komedileri, Cem Yılmaz’ın filmleri derken, Ata Demirer’de eyvah eyvah diyerek film çekmeye başlar, Şahan Gökbakar’ın içeriğini hala çözemediğimiz Recep İvedik serisi…

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim bir zamanlar anadoluda

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim kasaba

Bunların yanında Zeki Demirkubuz Kader filmine imza atarken, Türk sinemasına Derviş Zaim 3 filmle olgunluk çağının hediyelerini sunar. Reha Erdem , Semih Kaplanoğlu, Sinan Çetin, Yavuz Tuğrul, Nuri Bilge Ceylan sinemamızı gerçekten son dönem en iyi yönetmenleri ve üretkenleri diyebiliriz. Nuri Bilge Ceylan’ın ,Uzak, Bir zamanlar Anadolu, İklimler, 3 Maymun, Kış Uykusu filmleri  bir çok ödül almıştır. Karpuz Kabuğundan Gemiler Yapmak, Ahmet uluçay imzalı. Beynelmilel, şimdinin milletvekili Sırrı Süreyya Önder imzalı, İki Dil bir Bavul ile Orhan Eskiköy, Bir başka Dilde Aşk ile de  İlksen Başarır gibi yönetmenleri görüyoruz.

mahsun kirmizigül gunesi gordum yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

 Mahsun Kırmızı gül filmleri, Çalgı Çengi, Düğün Dernek, Özcan Deniz fimlerini de unutmadan sayalım. Türk sinemasının  en iyi özgün müziklerine de sahip diyebileceğimiz  Ezel Akay imzalı “Nerdesin Furize’yi” de anmadan geçmeyelim. Hacıvat Karagöz’ü kim öldürdü? filmi de ilginç bir filmdi. 

babam ve oglum yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim takva

Çağan Irmak, Babam ve Oğlum’la gişe rekorunu hakederek yakaladı, Issız Adam da harika fimlerindendir. Abdullah Oğuz ve Zülfü Livaneli, Barış Pirhasan, Serdar Akar, Faruk Sorak gibi yönetmenleri görüyoruz bu dönemde ve Özer Kızıltan’ı da, 2006 yapımı Takva’da farklı bir konuyla seyrettik. 

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim

2008 yapımı Devrim arabaları, 1960 yılındaki gerçek öyküyü sinemaya taşıdı, 2010 yapımı , Tolga Örnek imzalı Kaybedenler Kulübu, sinemada erkek egemen bakış açısını eleştirmek adına verilen Altın Bamya’dan da ödülünü aldı.:)  

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim cekmeceler filmi

Çekmeceler filminden de bahsedelim, hiçbir destek almadan Caner Alper ve Mehmet Binay’ın yönetmenliğinde çekilen film 2015 te vizyona 8 Mart Dünya Kadınlar günü öncesi girdi. 18 yaş sınırlaması olan film de kadının cinselliği ve erkeklik vurgusu üzerinde kadına bakış açısı ve namus kavramlarını irdeliyor. Ve 20. Almanya- Türkiye Film Festivalinde En iyi Film Ödülü yanında En İyi kadın oyuncu ödüllerini de aldı.

2016 da yine vizyonda komedi ve aşk ve macera temalı filmler görüyoruz. Kötü Kedi Şerafettin Türk sinemasının en iyi animasyon filmi oldu, bunu iletebiliriz, Zeki Demirkubuz “Kor” filmi ile 2016 yı da kurtardı diyebiliriz. :)

yesilcam film turk sinemasi tarik akan sener sen filmler filmci sinemacı izlemek izleten eski yeni komik ilginç tuhaf kamera cekim yenisahne

Son 10 yıl içinde yukarda saydığımız sayamadığımız ama sayılı özgün ve iyi filmler yanında, komedi filmlerine gösterilen ağırlık gerçekten gişe tedirginliğinin artması ile sıkıntılı bir hal alır. Son dönem kaba komedinin en üst sıralara taşındığı Yeşilcam filmlerinde Çekmeceler, Koz gibi filmleri görmek bizlerin ruhuna iyi geliyor. Ama geçmiş dönemlerdeki Hamam sınıfı serileri, Atıf yılmaz filmleri hafızalarımıza kazınırken, sinemadan çıktığımızda dahi unuttuğumuz bu dönemin kaba komedi filmleri yapılırken, gişe-hasılat oranı ön planda tutuldukça yaratıcılık, özgünlük ve gerçek sinemanın evrimleşmesini yaşamamız mümkün değil. Sinemayı çok seven biri olarak, buna da “Nayır, Nolamaz” diyorum, Abdurahman Palay* gibi.

Ve bu sene en iyi filmleri seyredebilmek umuduyla…

*Dip Not:

Abdurahman Palay: Nayır nolamazı yaratan, zamanında birçok ünlüye sesini veren seslendirmen. 

Deniz Şimşek
Editor
"Hayat dar alanda trajedi, geniş alanda komedidir"

Yorumlar

Giris Yapınız

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.

Üye Ol Giriş
Facebook ile Giriş
veya
Şifremi kaybettim
Üye Ol Giriş
Facebook ile Giriş
veya
Doğrulama için mail adresinizi kontrol ediniz.
Üye Ol Giriş
Üye Ol