İnsana benzeyen iki tür, Şempanze ve Bonobolar…

Biri ataerkil diğeri anaerkil…Hangisiyiz?

bonobolar hayvan hayvanlar insana benzeyen yakin ilginc zeki akilli eski eskisi eskiden eskisiyle tarihi tarih

“İnsanın geçmişini anlamak için şempanzeler, bonobolar ve insanın içinde bulunduğu üçlünün araştırılması temel alınmalı”  diyor hayvanbilimci ‘B.M de Wall’. 

DNA kanıtları genel şempanze türlerinin ve bonoboların birbirinden bir milyon yıl önce ayrıldıklarını, şempanzelerle insanların da 6 milyon yıl önce ayrıldığını saptamış. Bu iki türde insanların yaşayan en yakın akrabası durumunda. İkisininde genleri insanla örtüşüyor, % 96-99 oranında aynıyız…Fark nerede?

insan sempanze iliski yakinlik sevgi hayvan hayvanlar

Bilim insanları insana en çok benzeyen ataerkil şempanzeleri inceleyerek zaman geçirmiş epey ve belki de uyum noktaları ile insanın ataerkilliğini bu zamana kadar geçerli kılacak nüveleri yakalayarak kemikleştirmeye çalışmış. İnsan doğasının da benzer olduğunu, şiddete eğilimli ve cinsiyetçi olduğunu, erkekler arası rekabetin olduğunu, dişiye göre erkeğin cüsseli olup şempanzelerin ve insanın şiddet sever doğasını yazıp durdular böylece. Maymundan geliyorsak bakın şempanzeler de yüzyıllardır böyle derken, birden bonobolar farkedilmiş ve şaşırtıcı sonuçlar gelmeye başlamış. İlk başlarda kabullenilmesi zor da olsa bonobolar, şaşırtıcı özellikleri ile bizlere çok şey öğreteceğe benziyor. Şempanzeler kadar araştırılmasa da bilenen şu ki; bonobalar anaerkil ve savaşarak değil, barışla yaşayan bir hippi grubu:) ve genleri insanlara yüzde yüz yaklaşan şekilde benzer.

koku filmi film sahne sevgi koklamak insanlar insan kalabalik kesit ilginc

Bonoboları okuyup incelediğimde “Koku” filminin meşhur sahnesi zihnimde canlandı. Filmde kendinden geçen öfkeli kalabalık, Jean Baptiste’nin ürettiği o koku-parfümü hissettiği an, Jean’ı öldürmek yerine sevgi topluluğu haline gelir. Bu kokunun nasıl üretildiği kısmını es geçersek, sevgi ile gerçekleşen şeyin yanılsama mı, yoksa yüzyıllardır insanın erdem diye saydığı normlarla gerçek sevgiyi öldürdüğü kanıtı mı? İnsanın insan olma durumunu kafese koyup, gerçek doğasının ölmesi mi?

bonobo bonobolar sempanze sempanzeler hayvan hayvanlar ilginc benzer insana degisik tarihi tarih

Şempanze ve Bonobolar


Kendi konumuza dönersek; iki tür de yani şempanze ve bonobolar, fizyolojileri ve genetik yapıları ile birbirine çok benzerler ama sosyal davranışları, yaşam şekilleri ile bir o kadar zıt duruyorlar. Bonobolar dişi baskın bir yaşam şekli sürerlerken,  bu yaşamın içinde şiddet neredeyse yok denecek kadar az, paylaşımcılık bir o kadar fazla ve cinsellik üremek için değil, sosyal anlamda özgürce paylaştıkları yaşam şekli. Bonobolar alet kullanmazlar, şempanzeler tam tersi şaşırtıcı şekilde alet kullanmakta kabiliyetlidir.Şempanzelere göre daha ince yapılı bonobolar kongo nehri güneyinde yaşarken, şempanzeler Batı ve Orta Afrika’ya dağılmış bir şekilde yaşıyorlar.

siyah beyaz sempanze bakis ilginc insana benzer

Anaerkil Bonobolar Ataerkil Şempanzelere Karşı…


Bonobolarda ölümcül öfke atakları yok, yemek bulmaya hep birlikte gidiyorlar ama öncelik dişilerin, oysa şempanzelerde tam tersi bir durum söz konusu, şempanzeler grup halinde ava çıkar, öncelik erkeğin. Cinsiyetler arası çok köklü farklar olan şempanzelere göre  bonobolarda bu farklılık oldukça az. Bu iki tür de dişiler, erkekler, çocuklar halinde komüniteler halinde yaşıyor. Şempanzelerde erkekler arası bağlar çok kuvvetli iken, bonobolarda dişiler arası ve ana-yavru arasındaki bağlar çok kuvvetli. 


Bonobolarda dişilerin baskın olduğu sosyal yaşam içinde erkek-oğul anaya son derece bağlı yaşıyor, annesi ölene kadar onunla birlikte yaşamaya devam ediyor.


Şempanzelerde erkekler arasında hiyerarsik yapı mevcut ve alfa erkeği dominant olan ve komüniteyi yönetendir. Şempanzelerde yavru maymunları yeme, yamyamlık ve ölümcül öfke, istila da görülür. Bonobolar tam barışçıl bir yaşam sürer. Farklı türlere yardım ettiği de saptanmıştır.

maymunlar sempanze bonobo bonobolar ilginc benzer benzeri kalabalik

Gruplar arası çiftleşme olan bonobolarda cinsel özgürlük sonsuzca yaşanır. Sosyal yaşamın en önemli aktivitesi cinselliktir. Sevişken bonobolar, grup içi sorunları dahi çiftleşerek hallediyorlar. Şiddete uzayan durumlarda bile birbirlerine dokunarak seks yaparak barışı sağlıyorlar. Her birey cinsel oyunlara katılabiliyor, sadece ana oğul arasında bu yakınlaşma olmuyor. Çiftler her yaştan cinsiyetten olabileceği gibi eş cinsellikte , grup sekste doğaldır. Yüz yüze insan gibi çiftleşen bonobolar, selamlaşmak için bile çiftleşirler. 

 

Şempanzelerde ise üst rütbede olan şempanze cinselliği tekiline alır ve grup içinde erkeklerle dişilerin çiftleşmesine izin vermez, yüz yüze de çiftleşmez şempanzeler. Dişileri de yöneten şempanzeler, dişilerine kötü davranır, döverler de. 


Cinselliğin insan hayatındaki önemini düşünürsek, bastırılmış iç güdülerin hiç biri yok bonobolarda. Cinsellik sosyal denge aracı olarak önemli bir yere sahip. 

maymun ve insan satranc oyun oynamak ilginc tuhaf

Bonoboların nesilleri de tükenmek üzere, bu tehlike ile karşı karşıyalar.  Ve bu iki türün sosyal yaşantısı incelenerek esas olarak insan türü ve geliştirdiği toplumsal yaşam ve eksikleri de belki daha iyi anlaşılacak. Ne dersiniz?

 

Bonoboların Yaşantısı:

 

 

 

 

Kendi Cinsini Öldüren Şempanzeler:

Deniz Şimşek
Editor
"Hayat dar alanda trajedi, geniş alanda komedidir"

Yorumlar

Giris Yapınız

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.

Üye Ol Giriş
Facebook ile Giriş
veya
Şifremi kaybettim
Üye Ol Giriş
Facebook ile Giriş
veya
Doğrulama için mail adresinizi kontrol ediniz.
Üye Ol Giriş
Üye Ol