Doğruyu Bulma Yolunda Tek Engel: Güdülenmiş Muhakeme

Gün içinde ne kadar yeni bilgiyle karşı karşıya kaldığımızı hiç düşündünüz mü? Teknoloji çağının nimetlerinden evlerimizde, bilgisayarlarımızın başında bile yararlanabiliyoruz. Google’ın bize sunduğu bilgilerin sayısı dudak uçuklatıcı. Dünyadaki neredeyse tüm enformasyon parmaklarımızın ucunda. Gerçeğe, bilgiye erişim çağlar boyunca hiç bu kadar basit olmamıştı.

eskisiyleyenisiyle gudulenmis muhakeme

Peki sorun ne? Temel gerçekler konusunda neden hala anlaşmazlıklar mevcut? Neden “gerçek” olarak nitelendirilebilen bilgiler hala insanlar arasında tartışma konusu oluyor?

Pekala, buna internette gerçek bilgiler kadar sahte bilgilerin de yayıldığını söyleyerek bir savunma geliştirebilirsiniz fakat bu sahte bilgiler tarih boyunca var oldu. Teknolojinin getirisi olarak gerçeğin çok daha kolay belirlenmesi gerekmez miydi?

Bu konuya psikolojinin bir cevabı var: Güdülenmiş muhakeme.


eskisiyleyenisiyle insan beyni gudulenmis muhakeme

Güdülenmiş Muhakeme Nedir?

Var olan inançlarımıza ters düşen bir bilgiyi işleme şeklimiz, inançlarımızı doğrulayan bilgiyi işleme şeklimizden çok farklı. Buna güdülenmiş muhakeme diyoruz.

Yaşamımız boyunca beynimize birtakım bilgiler depoluyoruz ve birtakım inançlara sahip oluyoruz. Belli sınırlarımız ve gerçeklerimiz oluşuyor. Ve her gün edindiğimiz bilgileri beynimizde oluşan bu kategorilerle bağdaştırarak depoluyoruz. Peki ya yeni bilgiyi depolayabileceğimiz kategori beynimizde mevcut değilse ne oluyor?

Buna şöyle bir örnek verebiliriz: Doğumundan itibaren tek bir inanç içinde büyümüş ve dış faktörlerden etkilenmeden yaşamını sürdürmüş birini düşünelim.  Bu kişiye başka bir inançtan bahsedildiğinde, onun yabancı olduğu bir bilgi verildiğinde beynin yapacağı ilk şey bu yabancı bilgide kusurlar aramak olacaktır. Belki de en ufak bir hata bu yeni bilgiyi silmek için yeterlidir. Fakat bu kişiye kendi inancını destekleyen bir bilgi verdiğinizde sorgulama sürecini uzun tutmadan kabullenebilir.

eskisiyleyenisiyle gudulenmis muhakeme

İşte bu durum, inançlar ve deneyimler sonucu elde edilen şemalar, bazen insanın doğruya ulaşmasına engel olabiliyor. Her yeni bilgi aynı oranda muhakeme ile değerlendirildiğinde doğruya ulaşmamız daha kolay olacaktır. Fakat bu ne kadar mümkündür, cevabı okurlara bırakıyorum.

Gamze Gedik
Editor

Yorumlar

Giris Yapınız

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.

Üye Ol Giriş
Facebook ile Giriş
veya
Şifremi kaybettim
Üye Ol Giriş
Facebook ile Giriş
veya
Doğrulama için mail adresinizi kontrol ediniz.
Üye Ol Giriş
Üye Ol