Hattatlardan Makinelere: Bu Kaçıncı Baskı?

eski katap baski baskisi eskisiyle eskiden kitap basim tarihi

Elimize alıp okuduğumuz kitapların; sayfaları nasıl nizami, nasıl bir düzen içinde birleştirilmiş ve nasıl binlerce ve hatta milyonlarca adet basılmış,merak ettik mi?

Yazının icadından sonra;nerelere,nasıl ve ne amaçla yazılar yazılmış?

Haydi gelin, bu gelişimi beraber inceleyelim.


İlk yazılı ya da resim-yazılı eserler duvarlara anıtlara ya da mezar taşlarına işlenirdi. Yazılan, herkese ulaşamıyordu, yazılı bir eser bulmak çok büyük nimetti, binlerce sene önce…

eski yazili taslar eskisiyle alfabe abc abece metin metinler yazilar kitaplar eser eserler tarii tarih

Önceleri kutsal metinler yazıldı, basıldı ve çoğaltıldı. Ancak çok büyük zahmetle… Yazıcılar gecelerini gündüzlerine katıp ancak onlarca çoğaltım yapabiliyordu. Yıl M.S. 593’e geldiğinde ilk defa, ilkel de olsa, matbaacılık tekniği kullanılmaya başlandı .Ağaç oyma tekniği kullanıldı.

eski yazilar tabletler dokumanlar ilginc eskisiyle alfabe yazim basim baski tarih tarihi

8. yy.’a geldiğimizde, Japonya’da imparatoriçe Shotoko, Budizm’in kutsal metinlerini Sanskrit dilinde ve Çin alfabesiyle bastırmış nihayetinde. Dünya tarihinde bilinen en eski ve eksiksiz olarak basılmış kitap Tianemmen ruloları 868 yılında, yine Uzakdoğu’da, Çin’de basılmıştır. İlk kez harfleri dökerek baskı yapma tekniğini de 1040 yılında bir Çinli (Pi Sheng) uygulamıştır.

uzakdogu cin cinliler tarihi yazim baski alfabe kitap matbaa eser eserler

İnsanlık Uzakdoğu’daki uygarlıklara çok şey borçlu gibi… Öte yandan biraz daha batıda,Mısır’da 4.yy.’dan itibaren kumaş üzerine ağaç oyma tekniğiyle baskı yapıldığı da biliniyor. Hatta aynı tekniği 9. ve 10.yy.’da Arap dünyası da kullanmış. Avrupa’nın ağaç oyma tekniğini İslam dünyasından aldığı düşünülüyor.

Matbaayla çok geç tanışmış olsalar da, bu alandaki en büyük yenilikleri uygulayan ve oldukça başarılı olan Avrupa’dır kuşkusuz. 15.yy.’a gelindiğinde, Avrupa’da matbaacılığın en gelişmiş yer olduğu olarak bilinir Hollanda. 1450’de ilk defa Almanya’nın Mainz şehrinde metal harflerle basım tekniği uygulayan Johannes Gutenberg ve ortağı Fust, o güne kadar kullanılmış en modern matbaa sistemini kullanmıştır.

johannes gutenberg matbaa basim baski eskisiyle tarih tarihi fust matbaa sistemi

Gutenberg, aynı zamanda kuyumcudur da. 

johannes gutenberg almanya matbaa sistemi blus icat baski basim degisik kuyumcu tarih tarihi

Hatta Gutenberg’un tekniği o kadar hızlı ve gelişmiş ki, 1455 yılında bastığı İncil önce tüm Avrupa’ya sonra da tüm dünyaya ulaşmış.

1455 yilinda baski basim incil matbaa tarih tarihi eskisiyle eskiden eski eskisi

Avrupa 15.yy.’da modern teknikleri kullanarak matbaacılık alanında büyük gelişme gösterirken, Osmanlı 200 yıl kadar sonra matbaayla tanışabilmiştir. Islahat Hareketleri ile birlikte gelen matbaa ilk defa 1726 yılında İbrahim Müteferrika öncülüğünde açılmıştır.

osmanli matbaa baski basim tarih tarihi ilginc baslangic resim figur eskisiyle eskisi eskiden eskiyle

Osmanlı’ya matbaanın geç gelmesini bir çok şekilde yorumlayanlar var. Bu yorumlar: 


-Hattatların çok olması,


-Okur-yazar oranının düşük olması sebebiyle ihtiyaç duyulmaması,


-Padişahların baskıları.


Tam 70 yıl sonra, 1796’da Abdurrahman Efendi mühendishane matbaası kurulmuştur. 1800’lü yıllarda ise Üsküdar matbaası ve Takvimhane-i Amire matbaası kurulmuştur.

eski tarihi matbaa muze gorunus genel bakis baski basim balmumu heykel adam matbaa gerecleri tarihi tarih eskisiyle eskiden eskisi eskiyle

Yüzlerce veya binlerce yıl önce kitap çoğaltma denince, akla onlarca ya da yüzlerce adet basılacakmış gibi düşünülüyordu. Günümüzde ise bu sayı çok çok daha fazla. Dickens’in 1859’da yazdığı ‘İki Şehrin Hikayesi’ adlı eser yaklaşık 200 milyon adet basılmış ve şu an bu yazı yazılırken, hatta sizler okurken bile binlerce kitap basıldı çoktan (: 

Günümüzde matbaa, sadece kitap için çalışır, sadece kitap basar dersek yanılmış oluruz. Kişisel/kurumsal kartvizit, düğün davetiyeleri, broşür, afiş, el ilanı gibi baskılar da matbaada basılır. 

Eğitimin verimli olmasını,okumayı ve daha nicelerini,matbaanın gelişimine katkısı olan insanlara borçluyuz…

Burak Benli
Editor

Yorumlar

Giris Yapınız

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.

Üye Ol Giriş
Facebook ile Giriş
veya
Şifremi kaybettim
Üye Ol Giriş
Facebook ile Giriş
veya
Doğrulama için mail adresinizi kontrol ediniz.
Üye Ol Giriş
Üye Ol