Anahtarın Günümüze Gelene Kadar Başından Geçen Trajikomik Olaylar

eskisiyle yenisiyle anahtarlar eskisiyleyenisiyle anahtar eski yeni

Çekmecemin anahtarı gümüşten

Benim yârim şimdi gelecek cümbüşten

Satırlarıma neşeli bir Rumeli türküsünün sözleriyle başlamak istiyorum. Çünkü şöyle derin bir nefes aldıktan sonra şarkılara, türkülere, şiirlere, filmlere, emlakçılara, ev sahiplerine, kiracılara, bankacılara ve türlü çeşit araçlara hayat veren anahtar sözcüğünün isminin ve cisminin tarihçesi hakkında size bilgi vereceğim.

Mısır mitolojisine göre günümüzden 4-5 bin yıl önce Seth’in, Osiris’i anahtarsız ve kilitsiz bir tabuta hapsetmesiyle başladı anahtarın serüveni… Seth, tabutu Nil’e attığında Osiris’in karısı İsis onu aramaya koyuldu. Nil Nehri’nde aramasından dolayı Mısır hiyerogliflerinde en çok kullanılan sembollerden biri olan ‘Ankh’a ‘Nil’in Anahtarı’ ismi verildi. Bu anlattıklarımdan da anlaşılıyor ki insanoğlu taa o zamanlardan saklamaya gizlemeye meraklıymış.

Ankh (Nil'in Anahtarı Crux Ansata)

eskisiyleyenisiyle anahtarlar eski yeni eskisiyle yenisiyle tarihçesi

Neyse biz konumuza dönelim; Anahtar abimiz denince benim aklıma direkman onun kardeşi kilit ablamız geliyor. Kilitte dünkü bugünkü mesele değil hani, taa 4000 yıl önce bulunmuş hem de Mısırlılar tarafından kullanılmış tahta kilitleriymiş. Bu kilitler yaklaşık 60 cm büyüklükte yapılırmış. Ayrıca özel biçimli anahtar gerektiren ilk madeni kilitler, Romalılar tarafından yapılmış. Bunun yanı sıra Romalılar yüzük olarak takılabilecek kadar küçük anahtarlar da yapmışlar. Birde tüm kapıları açabilen garip anahtarlar icat etmişlerdir ki bundan bahsetmek bile istemiyorum. Aklıma direkt “İskelet Anahtar” adlı korku-gerilim filmi geliyor ve tüylerim diken diken oluyor.(Konu dışı ama bu filmi izlemenizi şiddetle tavsiye ederim :) )

esksiyleyenisiyle anahtarlar

Eskiden çok kullanılan bir başka kilit türü de Çin’de dünyanın başka bölgelerinde rastlanan, çengel-yay ilkesine göre çalışan asma kilitmiş. Bunun anahtarı da yalın bir cıvataymış. Ayrıca bütün Avrupa’da kullanılmış olan bu anahtar İran’da hala yapılmaktaymış.

Modern anahtarın geliştirilmesi 18. Yüzyılın sonlarını bulmaktaymış. Ayrıca İngiliz Robert Barron, Jeremiah Chubb ve günümüzde hala kullanılmakta olan Linus Yale tarafından bulunan ve oğlu tarafından geliştirilen Yale kilidi modern çağda anahtarın gelişmesine fazlasıyla katkıda bulunmuşlar anladığım kadarıyla.

eskisiyleyenisiyle anahtar eskisiyle yenisiyle tarihçesi anahtarların eski yeni halleri

Gelelim günümüze… Artık sadece metal olan anahtarları kullanmıyoruz, onların yanı sıra, tek tuşla evimizin ve arabamızın kapısını açtığımız (hatta arabalarımızı çalıştırdığımız) elektronik anahtarlar, genellikle hastanelerde, kompleks yapılı fabrikalarda, şirketlerde kullanılan dijital-açar kart anahtarlar, telefonlarımızı, tabletlerimizi hatta ve hatta evimizin kapısını açan anahtarın yerini alan parmak izi tanımlayıcılar, banka kartımıza, kasamıza koyduğumuz şifreleri açtığımız parmaklarımız (anahtarların yerlerini çoktan aldılar bence), ayrıca kapıda kaldığımızda eğer kapımız kilitli değilse kullandığımız banka kartlarımız veya kimliklerimiz :)günümüzde popüler olarak kullanılmakta.

eskisiyleyenisiyle anahtarlar eskisiyle yenisiyle anahtarın tarihçesi

Bunun yanı sıra çilingirlik yapan amcalarımızı da unutmamak lazım. En zor zamanlarımızda yanımızda olan, kapıda kaldığımız için annemizden ve babamızdan dayak yemeden üç beş kuruş harçlığımızla kapıyı açtırdığımız ünlü simalardır kendileri.

eskisiyle yenisiyle anahatarlar eskisiyleyenisiyle çilingir eski hali yeni hali

Bugünkü anlatacaklarım bu kadar. Umarım aktardığım bilgilerden hoşnut olmuşsunuzdur. Sürç-i lisan ettiysek affola…

Yorumlar

Giris Yapınız

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.

Üye Ol Giriş
Facebook ile Giriş
veya
Şifremi kaybettim
Üye Ol Giriş
Facebook ile Giriş
veya
Doğrulama için mail adresinizi kontrol ediniz.
Üye Ol Giriş
Üye Ol